การติดเชื้อเอชไอวี ไม่เพียงแต่มีผลกระทบต่อร่างกายเท่านั้น แต่ยังมีผลกระทบต่อสุขภาพจิตของผู้ติดเชื้อเอชไอวีด้วย ฉะนั้นผู้ติดเชื้อเอชไอวีควรต้องรับมือกับความเครียด และปัญหาทางจิตใจที่อาจเกิดขึ้นหลังการตรวจพบว่าตนเองติดเชื้อเอชไอวี ถึงวิธีการจัดการปัญหาดังกล่าวเพื่อความสุขภาพที่ดีทั้งร่างกายและจิตใจ

สุขภาพจิต คืออะไร?

สุขภาพจิต (Mental Health) คือ ภาวะของจิตใจเราที่ได้รับอิทธิพลมาจากสิ่งรอบตัว ตั้งแต่อาหารการกิน การอยู่อาศัย ไปจนถึงความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน ครอบครัว เพื่อน คนรัก เพื่อนที่ทำงาน เป็นต้น

  • การมีสุขภาพจิตที่ดี คือ ภาวะจิตใจของเรารู้สึกเป็นสุขทั้งทางกาย และทางใจ มีความรู้สึกเชิงบวกต่อตัวเองและผู้อื่น มองโลกตามความเป็นจริง มีความเข้าใจและรู้เท่าทันต่ออารมณ์และความรู้สึกของตนเอง รวมไปถึงมีการตระหนักรู้ว่าอารมณ์เชิงลบเป็นเรื่องธรรมดาที่เกิดขึ้นได้สำหรับทุกคน และรู้ว่าควรรับมือกับอารมณ์เชิงลบอย่างไรให้เหมาะสมกับตนเอง
  • การมีสุขภาพจิตที่ไม่ดี คือ ภาวะจิตใจของเรารู้สึกเป็นทุกข์ ไม่มีความสุข เศร้าหมอง สิ้นหวัง ซึ่งล้วนเป็นความรู้สึกเชิงลบ นอกจากนี้ ยังรวมถึงการที่มีความรู้ความเข้าใจต่ออารมณ์และความรู้สึกของตนเองต่ำ ไม่รู้ว่าควรรับมือกับอารมณ์เชิงลบที่เกิดขึ้นกับตัวเองอย่างไร ทั้งนี้ทั้งนั้นอาจเกิดจากการดูแลสุขภาพกายได้ไม่ดีพอ เช่น ไม่ดูแลตัวเอง นอนไม่พอ บวกกับการเพิกเฉยการดูแลสุขภาพใจ เช่น ไม่ยอมรับความรู้สึกหรืออารมณ์ที่เกิดขึ้น เก็บกดทางความรู้สึก และยังรวมไปถึงปัจจัยที่เกิดจากสิ่งแวดล้อมและผู้อื่น เช่น อยู่ในครอบครัวที่ทะเลาะกันบ่อย พ่อแม่กดดัน ดุด่า ทำร้ายร่างกาย ก็ส่งผลให้เกิดการมีสุขภาพจิตที่ไม่ดีได้เช่นกัน
ผู้ติดเชื้อเอชไอวี มีความเสี่ยงต่อสุขภาพจิตหรือไม่

ทำไมผู้ติดเชื้อเอชไอวีจึงมีความเสี่ยงสูงที่จะมีปัญหาสุขภาพจิต

ความเครียดที่เกี่ยวข้องกับการใช้ชีวิตร่วมกับความเจ็บป่วย หรือสภาวะร้ายแรง เช่น การติดเชื้อเอชไอวี อาจส่งผลต่อสุขภาพจิตของผู้ติดเชื้อเอชไอวีได้ ทำให้มีโอกาสเกิดอารมณ์ ความวิตกกังวล และความผิดปกติทางสติปัญญามากขึ้น ตัวอย่างเช่น ผู้ที่ติดเชื้อเอชไอวี มีแนวโน้มที่จะเป็นโรคซึมเศร้ามากกว่าคนที่ไม่ติดเชื้อ ถึง 2 เท่า

การติดเชื้อเอชไอวี หรือการติดเชื้อโรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อเอชไอวี อาจส่งผลต่อสมองและระบบประสาทส่วนอื่นๆ สิ่งนี้อาจเปลี่ยนแปลงวิธีคิด และพฤติกรรมของบุคคล นอกจากนี้ ยาบางชนิดที่ใช้รักษาเอชไอวี อาจมีผลข้างเคียงที่ส่งผลต่อสุขภาพจิตของผู้ติดเชื้อเอชไอวี

การทำความเข้าใจว่าการใช้ชีวิตร่วมกับเอชไอวีสามารถส่งผลต่อสุขภาพจิตได้อย่างไร และการรู้ว่าสถานะการติดเชื้อเอชไอวีของตัวเองว่าเป็นอย่างไร จะช่วยให้จัดการสุขภาพ และความเป็นอยู่โดยรวมของตนเองได้ง่ายขึ้น

ปัจจัยอะไรทำให้เกิดปัญหาสุขภาพจิตในผู้ติดเชื้อเอชไอวี?

ปัจจัยที่สามารถเพิ่มความเสี่ยงให้เกิดปัญหาสุขภาพจิตในผู้ติดเชื้อเอชไอวี มีดังนี้ 

  • เกิดจากพยาธิสภาพทางสมอง หรือทางกาย จากการติดเชื้อเอชไอวี อาการที่พบได้บ่อยในผู้ติดเชื้อเอชไอวี แม้แต่กลุ่มที่ยังไม่มีอาการแสดงอื่นๆของโรคเอดส์ชัดเจน ก็อาจมีอาการทางสมองได้ กลุ่มอาการทางจิตที่พบบ่อยจากการติดเชื้อเอชไอวี ได้แก่ อาการสมองเสื่อมจากโรคเอดส์ (AIDS dementia), organic mood disorder, และ organic personality disorder นอกจากนี้ยังอาจพบอาการแสดงอื่นๆ เช่น acute delirium, อาการโรคจิต, และ mania ได้ด้วย
  • เกิดจากการปรับตัวกับปัญหาที่เกิดจากการติดเชื้อเอชไอวี และการเจ็บป่วย อาการที่พบได้บ่อย คือ adjustment disorder, โรคอารมณ์เศร้า, และโรควิตกกังวล นอกจากนี้อาจพบปัญหาการใช้สารเสพติด และบุคลิกภาพผิดปกติ ซึ่งอาจพบในกลุ่มผู้ติดเชื้อบางกลุ่มได้ ในรายที่มีอาการรุนแรงอาจมีอาการถึงขั้นโรคจิต (brief psychosis) ได้ แต่พบได้น้อย

ผู้ติดเชื้อเอชไอวี จะทำให้สุขภาพจิตที่ดีขึ้นได้อย่างไร?

  • การเริ่มใช้ยาต้านไวรัสอาจส่งผลต่อสุขภาพจิตได้หลายวิธี บางครั้ง ART สามารถบรรเทาความวิตกกังวลได้เนื่องจากการรู้ว่าคุณกำลังดูแลตัวเองสามารถให้ความรู้สึกปลอดภัยได้ อย่างไรก็ตาม การรับมือกับความเป็นจริงของการมีชีวิตอยู่กับความเจ็บป่วยเรื้อรัง เช่น เอชไอวี อาจเป็นเรื่องที่ท้าทาย นอกจากนี้ ยาต้านไวรัสบางชนิดอาจทำให้เกิดอาการซึมเศร้า วิตกกังวล และนอนไม่หลับ และอาจทำให้ปัญหาสุขภาพจิตบางอย่างแย่ลงได้
  • ด้วยเหตุผลเหล่านี้ จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ผู้ติดเชื้อเอชไอวีจะต้องพูดคุยกับผู้ให้บริการด้านสุขภาพเกี่ยวกับสุขภาพจิตของตนก่อนเริ่มการรักษาด้วยยาต้านไวรัส การสนทนาเหล่านี้ควรดำเนินต่อไปตลอดการรักษา
  • ผู้ติดเชื้อเอชไอวีควรพูดคุยกับผู้ให้บริการเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงด้านสุขภาพจิตของตน เช่นการคิดหรือความรู้สึกต่อตนเองและชีวิตโดยทั่วไป ผู้ที่ติดเชื้อเอชไอวีควรหารือเกี่ยวกับการใช้แอลกอฮอล์หรือสารเสพติด กับผู้ให้บริการของพวกเขา
  • การทำจิตใจให้สงบ เช่น การนั่งสมาธิ หรือทำสมาธิจินตนาการถึงสิ่งที่ทำให้รู้สึกสงบ สบาย จนลืมเรื่องกังวลใจ เป็นต้น
  • พูดคุยเปิดใจ กับเพื่อน หรือคนในครอบครัว เพื่อเปิดเผยความรู้สึก  ช่วยสร้างความเข้าใจ ความเห็นอกเห็นใจ จากคนที่อยู่ใกล้คุณ หรือเข้าร่วมกลุ่มสนับสนุนสำหรับผู้ที่ติดเชื้อเอชไอวี
  • การออกกำลังกาย สามารถช่วยให้ร่างกายและจิตใจคลายความเครียดและภาวะซึมเศร้าได้ การออกกำลังกายเป็นประจำ เช่น การเดิน ขี่จักรยาน วิ่ง ว่ายน้ำ หรือกิจกรรมอื่นๆ 

การเข้าใจ และการรับมือกับปัญหาสุขภาพจิต เหล่านี้เป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้ผู้ติดเชื้อเอชไอวีสามารถดำเนินชีวิตอย่างสมดุล และมีคุณภาพได้อย่างเหมาะสม ด้วยการความช่วยเหลือ และการสนับสนุนจากบุคคลรอบข้าง หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต ก็เป็นสิ่งสำคัญในการจัดการกับปัญหาเหล่านี้ให้มีประสิทธิภาพที่สุด

ติดต่อเรา

ภูเก็ต เมดิคอล คลินิก ให้บริการที่ใกล้ชิด ด้วยทีมแพทย์เฉพาะทาง พร้อมทั้งทีมงานที่มีความชำนาญ พร้อมให้คำปรึกษาและ การรักษา โดยคุณสามารถเข้ารับบริการได้ทั้ง walk-in หรือนัดหมายล่วงหน้า เพื่อความสะดวกรวดเร็วในการเข้ารับบริการ
จองคิวออนไลน์ https://phuketmedicalclinic.youcanbook.me
เวลาทำการ 🕙 10:00-18:00 น. ทุกวัน
เบอร์ติดต่อ ☎️ 096-696-2449
Line id : @pmcphuket (มี @ ด้วยนะครับ) หรือ https://lin.ee/R1TKRDo
แผนที่ 📌https://goo.gl/maps/xu45eTQUTjgpukJa7
Website 🌐https://phuketmedicalclinic.com
ปรึกษาแพทย์หรือสอบถามเพิ่มเติมได้เลยนะครับ
Inbox : m.me/100483916443107
สุขภาพคุณให้เราดูแล#คลินิกภูเก็ต
Phuket #Clinic #ภูเก็ตเมดิคอลคลินิก